Azerbaycan’da okullardaki kıyafet kuralları üzerinden başlayan başörtüsü tartışması, Türk Cumhuriyetlerinde yıllardır uygulanan benzer kısıtlamaları yeniden gündeme getirdi.
Azerbaycan’da çıkarılan 309 sayılı kararnameyle okul forması standartları ve laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilen kıyafetlere ilişkin yasaklar getirildi. Kararname metninde başörtüsünün adı açıkça geçmese de uygulamada başörtüsü kullanan öğrenci ve öğretmenlerin okullara alınmadığı öne sürüldü. Uygulamaya karşı protestoların da yaşandığı bildirildi.
Tartışmanın Azerbaycan üzerinden yürütülmesi, diğer Türk Cumhuriyetlerinde uzun süredir uygulanan kıyafet kısıtlamalarını da gündeme taşıdı. Kazakistan ve Özbekistan’da okul kıyafetlerine ilişkin dini sembol yasakları yıllardır yürürlükte. Tacikistan’da ise dini kıyafetlere yönelik kısıtlamalar daha kapsamlı bir düzenlemeyle ele alındı.
KAZAKİSTAN’DA 2016’DAN BU YANA YASAK
Kazakistan’da 2016 yılında çıkarılan okul kıyafeti düzenlemesi, öğrencilerin dini semboller taşımasını yasaklıyor. Başörtüsü de bu kapsamda değerlendiriliyor.
Uygulama yalnızca devlet okullarıyla sınırlı bir tartışma değil. Kazakistan Eğitim Bakanı Zhuldyz Suleimenova, başörtüsüne izin veren özel okulların lisanslarının iptal edilebileceği uyarısında bulundu. Bazı öğrencilerin başörtülerini çıkarmayı reddettiği, okullarda uygulamanın nasıl yürütüleceği konusunda belirsizlikler yaşandığı da Kazak haber sitelerine yansıdı.
Kazakistan yönetimi kısıtlamaları laik eğitim ve ulusal güvenlik çerçevesinde savunurken, eleştiriler dini özgürlüklerin sınırlandırılması üzerinde yoğunlaştı.
ÖZBEKİSTAN’DA DİNİ SEMBOLLERE KISITLAMA
Özbekistan’da da ortaokullardaki kıyafet kuralları dini aidiyeti gösteren unsurlara yönelik kısıtlamalar içeriyor. Başörtüsü bu uygulamaların merkezindeki konulardan biri oldu.
Bununla birlikte geleneksel milli kıyafetler kapsamında değerlendirilen bazı örtüler için istisnalar da bulunuyor. Özbekistan’daki uygulama, dini kıyafetler ile ulusal gelenekler arasında yapılan ayrım nedeniyle tartışılıyor.
TACİKİSTAN’DA KISITLAMALAR GENİŞLEDİ
Tacikistan’da okullarda ve üniversitelerde başörtüsüne yönelik kısıtlamalar uzun süredir gündemde. 2024 yılında çıkarılan ve ulusal kültüre yabancı kıyafetleri hedef alan düzenleme, bu yaklaşımı daha geniş bir çerçeveye taşıdı.
Tacikistan, Kazakistan ve Özbekistan’da kamu okullarında başörtüsüne yönelik yasakların uygulandığı belirtildi.
KOSOVA’DA YÜKSEK MAHKEME YASAĞI ONADI
Başörtüsü tartışması yalnızca Türk Cumhuriyetleriyle sınırlı değil. Nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan Kosova’da da kamu okullarında dini kıyafetlere ilişkin kısıtlamalar uygulanıyor.
Kosova Yüksek Mahkemesi, 29 Ekim 2025’te kamu eğitim kurumlarında İslami başörtüsünün yasaklanmasına karşı açılan davayı reddetti. Mahkeme, eğitim kurumlarında dini görünürlüğün sınırlandırılmasının hukuka uygun olduğu yönündeki değerlendirmesini kararında ortaya koydu.
